Ekitap, ekitap indir
Kitap Özetleri

Ahmet Mithat Efendi Çengi Romanı Hakkında İnceleme ve Özet

Ahmet Mithat
Efendi Ve Çengi Romanı Hakkında Çengi , –  Çengi yahud, Daniş Çelebi -, Ahmet Mithat Efendi’nin
1877 yılında ilk kez Tercüman’ı hakikat adlı gazetesinde tefrika edilmiş daha
sonra da  Kırk Anbar matbaası  tarafından kitap halinde yayımlanan bir
romanıdır.  Çengi adlı roman her bölümün
başında bir hikâye olan dört bölüm şeklinde yazılmıştır. Çengi’nin diğer bir
önemi ise bu romanın 1884 yılında oyun haline getirilip sahnelenmiş olmasıdır. Çengi
adlı roman Cervantes’in   Don-Kisot- adlı eserinden etkilenerek
yazılmış, fantastik konulu bir eserdir. Romandaki Daniş Bey, yetişme ve algılama biçimiyle Don Kişot’un yerli
versiyonu gibidir.  Çengi’nin ilk bölümü 1884 yılında üç perdelik  müzikli bir oyun haline getirilmiş, İstanbul’daki
Tercüman-ı Hakikat Matbaası’nda basılmıştır.Romancılık hayatına  Hasan-Mellah adlı romanı ile başlayan Ahmet
Mithat Efendi , halk için sanat anlayışı ile hareket eden  romanlarında öğreticiliği esas alan, vakayı
bölerek okuru bilgilendirmekten  hoşlanan
bu nedenle de eleştirlen üretken bir romancıdır. Çok sayıda eser veren
Ahmet Mithat’ın Çengi adlı eseri dikkat çeken romanlarından birisi olmaktadır. Romanlarında “batıl inanışlar ve  zararlı âdetleri tenkit,  Batı’nın pozitif dünya görüşü hakkında bilgi
vermek ve Batı kültürünün ilk bilgilerini aktarmak” (Akyüz 2013: 72)
konularını işleyen Ahmet Mithat yanlış yönde batılılaşan tipler ile doğru yönde
batılılaşan tipler arasındaki çatışmaları ele alan romanlar yazmıştır.Ahmet Mithat’ın Çengi yahud, Daniş Çelebi -, adlı romanı Dünyaya
İkinci Geliş yâhut İstanbul’da Nelerve Cinli Han adlı romanlarında  “olağanüstü
ve hayali olayların” yer aldığı  fantastik romanlar olarak dikkati çekmektedir.
Yazar bu romanında vakayı kesip olaya
müdahil olmuş, vaka ve şahıslar ilgili kendi yorumlarını yapmış, olaya dâhil
olarak okuru bilgilendiren bir anlatım tercih etmiştir.  Çengi adlı roman, Tanzimat dönemi sosyal hayatı hakkında zengin
materyaller sunan bir romanıdır. Eserin Don Kişot etkisi ile kaleme alındığı
söylense de Daniş Bey’in bazı özelliklerinin Don Kişot’a benzemesi dışında
eserin Don Kişot ile başka benzerliği yoktur. Eserin Don Kişot ile alakası
Daniş Bey ile Don Kişot’un
karkaterlerinin benzemesinden ibarettir. Bu alakalar ise : “  roman  kahramanlarının  okudukları  kitaplardan  etkilenerek  muvazenelerini kaybetmeleri,  varlıkları  olduklarından
farklı  olarak  algılamaları
ve  okudukları hikâyelerle  aynileştirmeleri”  ( Adem Gürbüz – 2018) şeklinde dikkati
çeker. Vaka düzeni ve olaylar açısından Don kİşot ile benzerlikkurmak zorlama
olacaktır.Eser, diğer romanlarına göre de vaka zenginliği açısından dikkat
çeker.  Çengi adlı roman birçok açıdan
Ahmet Mithat Efendi’nin en dikkat çekici romanlarından birisi olmaktadır.  ROMANIN KONUSU: Daniş Çelebi  hayal dünyasında yaşayan  Sünbül ile olan evliliği ve yaşanan garip
olaylardan sonra Sünbül’ün oğlu Cemal ile buluşması romanın konusudur.ŞAHIS KADROSUSümbül:  Çengilik ve çalgıcılık yapan biridir ama Daniş
Çelebi ‘nin gözünde ise bir peridir. Sümbül, Kocasını başkalarıyla aldatır ve
evden kaçar.Daniş Çelebi: Küçükken dinlediği
hikâye ve masallardan çok etkilenip hayal âleminde yaşayan yarı meczup biridir.Cemal: Sünbül ve Daniş
Çelebi’nin oğludur. Melek ile evlenip annesinin yanına yerleşir.   ÇENGİ ÖZETİÇENGİ I. BÖLÜMDaniş Bey’in annesi Sali Molla, cinlere perilere inanan bir kadındır.
Bu nedenle oğlu Daniş peri cin ve peri masalları anlatarak  Bin
bir-Gece-Masallari,  gibi kitapları
okuyarak büyütür. Bu nedenle Daniş Bey bunların çok etkisinde kalmıştır. Okuduğu dinlediği cin peri hikayeleri masallar ve büyü kitapları
yüzünden her şeyi farklı algılamaya başlayan Daniş Bey, hayal dünyasında
yaşayan gerçekleri de farklı algılayan, hayaller kuran, kurduğu hayallere de
inanan bir tiptir. Etrafındakiler de onun bu huyunu öğrenmiş onu kandırmaya
başlamışlardır.  Grenlik döneminde iken arkadaşları onun bu huyu nedeni ile ona bir oyun
oynayarak Daniş Bey’i bir eğlence yerine götürüler.  Burada genç bir kızı da tembihleyerek, sazlı,
sözlü çengili bir eğlence tertip ederek onu Engürüsizâde Nafiz Efendi’nin
konağına götürürler. Adı Sümbül olan bu kız birtakım garip hareketler yaptıktan
sonra ortaya çengiler çıkar ve arkadaşları adı Sümbül olan  bu kızı Daniş Bey’e bir peri kızı olarak
tanıtırlar. Zaten bu tip vehimlere yatkın olan Daniş Bey, bu kızı bir peri kızı
zannetmeye başlamıştır. Daniş Çelebi bu yüzden aslında çengi olan Sünbül’ü bir peri
kızı zannedip âşık olur. Bunun üzerine Daniş’in arkadaşları gerçeği anlatsalar bile Daniş buna
inanmaz. Annesi de gerceği bildiği halde yüklü bir para vererek bu kızı satın
alır. Daniş Çelebi’nin Sünbül’den Cemal adında bir çocuğu olurII. BÖLÜM Canbert, Bey ve yardımcısı Hesna Kalfa’nın elinde Daniş Bey gibi
büyüyen Melek Hanım dış dünyadan habersiz büyümüştür.  Melek’in annesi de Melek’i doğururken ölmüştür.Daniş Bey’in annesi Saliha Molla da ölmüş,  Sümbül de Daniş Bey’i aldatmaya başlayarak
başka erkeklerle birlikte olmaya başlamıştır. Daniş’in kalfası olan Arap Kalfa
da en sonunda Daniş Bey’e Sümbül’ün bir peri kızı olmadığını üstelik de
kendisini aldattığını ispat eder.  Bunun
üzerine Daniş Çelebi, iffetsiz karısı Sünbül’ü öldürmek isterken yanlışlıkla
Arap Kalfa’yı öldürmüş, Sünbül de evden kaçınca oğlu Daniş ile kalmış en
sonunda da delirerek ölmüştür. Canbert, Bey ‘in kızı Melek camdan görüp sevdiği bir genç ile konuşur. Üstelik
de Annesinin yaşadığını bildiren bir de mektup almıştır. Melek, annesine gitmek
üzere evden kaçmış,  Canbert Bey de kızı
kaçtığı için kahrından ölmüştür.  Melek’i
kaçıran ise Daniş Çelebi’nin oğlu Cemal’dir.III. BÖLÜMSünbül  Hanım, tekrar sazlı sözlü
ortamların kadını olmuş  erkekleri parmağında
oynatan  sazlı çalgılı alemlerin vazgeçilmez
kadını olarak ünlenmiştir.  Anneme
gideceğim diye evden kaçan Melek dos doğru Sümbül Hanım’ın evine getirilir. Sümbül
Hanım,  kendisini Melek’e annesi olarak
tanıtır. Melek’i de kullanarak  Cemal
Bey’in mücevherlerine el koyar.  Hatta
Melek sayesinde oğlu Cemal’in babası Daniş Bey’den kalan tüm mallarını ve
mülklerini de sattırıp parasını da eline geçirir.  Osman diye birinin Melek’e talip olduğunu
duyan Cemal Bey, Sümbül Hanım’ı öldürmek ister fakat bu sebepten hapse düşer.IV . BÖLÜMCemal , hapisten çıkınca her şeyini yitirdiği tüm parasını Melek
vasıtası ile  Sümbül ‘e kjaptırdığı için
dilencilik birle yapacak hale düşer. Fakat Sümbül onu yanına aldırtır ve  Cemal’e
tüm gerçekleri açıklar. Melek’in değil kendisinin annesi olduğunu, mirasyedi
olarak hayatına devam etmemesi için bu tür oyunlar oynadığını anlatır.  Cemal, Melek’i sevmektedir. Annesi Sünbül ise
onu yanına alır ve Melek ile evlendirir.  KAYNAKÇALARAkyüz, Kenan, Modern Türk Edebiyatının Ana Çizgileri, İnkılâp Kitabevi,
İstanbul 2013Tanpınar, Ahmet Hamdi (2006). XIX. Asır Türk Edebiyatı Tarihi (YKY’de
1. bas.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. s. 456.Nihad Sami, Banarlı (1971). “Ahmed Midhat Efendi”. Resimli
Türk Edebiyatı Tarihi. Cilt 2. s. 968Cervantes, Saavedra, Miguel De, Don Kişot (Çev. Reşat Nuri Güntekin),
Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2013Adem Gürbüz, https://www.researchgate.net/publication/327319513_AHMET_MITHAT_EFENDI’NIN_CENGI_ROMANINDA_CERVANTES’IN_IZLERINI_ARAMAK,
2018https://edebiyatvesanatakademisi.com/kitap-ozetleri-ve-elestirileri/-ahmet-mithat-efendi-dunyaya-ikinci-gelis-y-hut-istanbul-da-neler-olmus/68724https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%87engi_(roman)

Benzer kitaplar

Lady Chatterley’in Sevgilisi D.H. Lawrence Hakkında Bilgiler Konusu Özeti İnceleme

yakutlu

Karanlığın Gözleri

yakutlu

Agatha Christie – Doğu Ekspresinde Cinayet (Roman Özeti)

yakutlu

Yorum Yap