ROMANTİK Bir Viyana Yazı Adalet Ağaoğlu

(Viyana için, hala yerinde duruyor mu, diye lütfen haritalarınıza bakınız.)

Viyana, dedim, değil mi? Nedense, Viyana. O zaman da çok şaşırmışhm. Daha iyi bir örnek var mı, yok mu, hiç düşünmeden, ilk aklıma gelen yer, Viyana oldu.

Oraya gitmeliydim. Eski, küçük, tabii ki oval bir alanda durmalıydım. Kentin barok önyüzü, içinde yuvarlandığım kay-gan/kaotik günün yerleşik fon perdesi olmalıydı. Ben, bu taştan perdenin orta yerinde yükselen büyük süslü kapıya yaklaşmalı, bronz kilidin geniş anahtar deliğine gözümü dayamalıy-dım. Nedense, kapının bana ardına kadar açılacağını hayal bile edemiyor, anahtar deliğiyle yetinmeyi çok doğal sayıyordum.

Bir zamanlar prenslerin, düklerin, kontların binlerce taş işçisi çalıştırarak kurdukları avlu, park, saray duvarlarının hiçbirinin üstünde, “Viyana Viyanalı’nındır!”, “Yabancı defol!”, “Beyaz içeri, kara dışarı!”, “Kuzeye hayır, güneye evet!” gibi yazılar yazılmış bulunmamalı, bu duvarlarda uçlarından kanlar damlayan ok, çekiç, hançer, balta resimleriyle karşılaşmamalıy-dım. Sokak satıcılarının dahi ipek dantel yakalıkları, ipek yelekleri, kollukları, yanaklarında benleri, başlarında gümüş renkli perukaları olmalıydı. Viyana’yı kuşatıp da kenti almasına ramak kala, bu ‘basit işi’ emrindekilere ve düşman casusu, Türk kahvesi tiryakisi Georg Kolschizsky’ye bırakarak Baden kaplıcalarına gidip yorgun gövdesini, gutlu dizlerini şifalı sulara teslim eden Merzifonlu Kara Mustafa Paşa’yı Bursa işi çizgili hamam bornozuyla görebilmeli, Rudolfshofun ılık yüzme havuzunda onu Savoie Prensi Eugene’le şakalaşırken bulmalıydım. Onlar şakalaşırken, Türk-Leh-Avusturyalı on kadar er -şimdiki gibi o zamanlar da böyle böyle ırklar, topluluklar vardı-, ■ gözleri kudretten sürmeli Erzincan kızlarıyla blues dinleyip dansediyor olmalıydılar.

Bitmedi. Anahtar deliğine gözümü daha iyi yapıştırmalıyım ve bir de bakmalıyım ki: Tarih, sakalını kesmiş, saçını sıfır numara traş etmiş, sonra da kanlı hançerini Tuna’ya atıp, eline bir elektrogitar alarak en işlek metro geçidinde Get Together şarkısını çalıp söylemeye durmuştur. Önünde, Venüs gezegeninde işlenmiş, uzay mavisi, ağırlıksız bir mendil serili. Gelip geçen bu mendile öpülüp koklanmış, sevilip okşanmış çok eski, çok değerli birer gözyaşı damlası bırakmalı, damlalar nehir olup insanlığın öldürgen silahlarının ateşini söndürmeli.

Yok eğer, Tarih bunları yapmayacak, hiç sesini çıkarmayacak, olan olmuş artık, geçen geçmiş, diyecekse, Hayalci Ho-ca’nın bir defa daha sahneye çıkması kimseyi şaşırtmamalı: Yıllar yılı polka, vals, şarapla, Roman havalarıyla halhamur olmuş Avusturya hayatı, bugünden ertesi güne Arap alfabesi öğrenmeli; Kerms, Melk, Sulz, Salzburg, Klosterneuburg, ne bileyim işte, Klagenfurt (ahh sevgili Ingeborg Bachmann, iyi dinleyin beni, siz ne bileceksiniz, siz tek alfabeyle doğup büyüdünüz, tek alfabeyle de öldünüz kardeşim), Ramsau okul sahnelerinde çocuklar Aydın Zeybeği ile Çayda Çıra oynamalı; kızlar, kadınlar, renkli, fistolu, büzgülü, yelekli, karpuz kollu giysilerinden soyunup çarşaflara, yaşmaklara bürünmeli, bürümcükler giyinmeli, peçeler takınmalı, takunyalar taklatmalı; babalar tespih çekip önünü kaşımalı, bu arada geğim geğim geğirmeli, sarık takıp bıyık burmalı, karıların kızların sırtından sopayı, karnından sıpayı eksik etmemeli; Mozart da peruğunu atıp fes giymeli, Hüseyin İleri darbukası refakatinde Sazım Gibi Sînem Dahfyi takliden bir şeyler bestelemeli, Türk Marşı’ndan piyano ve kremayı çıkarıp yerine bir miktar çiğköfte baharatı ile nısfiyye tohumu koymalı; Schubert, zurnayı klarnete tebdil eylerneksizin Bitmemiş Senfoni’sini Çadırımın Üstüne Şıp Dedi Damladı’ya göre uyarlayıp lütfen artık bitirecekse bitirmeli. Dernek ki, herkese ana âşığı, baba tutkunu, bastırılmış duygular falan gibi kulplar takacağına Freud efendi de arkasını sıkıp biraz da Osmanlıca düşünmeli, yazmalı; lâfa bismillahla başlayıp, Allahın dediği olur’la bitirmeli. Klimt, burnunu kanata kanata da olsa, Beç’de Güreş diye çizmeli, boyamalı; öyle elin, hem de koskoca bestecilerin karılarıyla halvet ola ola süslü salon mallarını yaldızlayıp yaldızlayıp ortaya sürmek kaç para, asıl altı feshane, üstü şişhane ruhları ölümsüz kılmalı. Anton Karas, bakalım bir de Yeşilçam’ın Üç Kadın’ı için müzik yapmalı, Orson Welles dedikleri tombulyanak kâfirin yerini Hazret-i Tombulparmak almalı. Bu arada barış dernekleri, bitmez tükenmez güvercinlerinin bir bölüğünü yeniçeri paşaları üstüne üstüne uçurup: Buluş yok, sunuş yok, nice yüzyıllardır insanlık âlemine katılmaya hazır bir iş yok, eeyy öyleyse bu ne kuşatmasıdır sizinki heey Kara Mustafa’lar heeey, deyin bakalım, deyüp sormalı; Kemal Tahir üstadımız ise yattığı yerden boyun kaldırıp: Hele kâfirler, hele kâfirler! Lehistanlısı, Frenkistanlısı bir olup, geçtim koskoca Osmanlı Paşasını, geniiiş bir Astitürta Ekonomik Topluluğu’na kumpas kurmak olur mu, bre vicdansız nankör Macar âsileri bre, bre çiftestandart Sobiyeski gâvuru bre!.. diyerek ardına Boşnakları takıp -Dostoyevski’nin kulakları çınlasın, eskiden böyle insancıklar vardı-, Kıbrıs’a doğru gürlemeli. Kara Mustafa Paşa da hâlâ çizgili Bursa bornozu içinde, kaldığı yerden takunyalarını tangırdatarak tarihin sararmış sayfaları arasında, işte artık kaplıca otelinin bahçesinde gezinir gibi, “Viyana kapısı olmazsa Sarp kapısı,” deyip gitmeli; beride Cumhuriyetli tarih öğretmeni(m) kruvaze ceketi içinde -iyi de, bu nereden çıktı şimdi?- Kastamonu’sundan tayinen ayrılıp Kütahya’sına doğru yola revân olmadan önce, şöyle bir geriye, gerideki yılların sabır tozuyla kaplı sayfalarına bakıp, “Sepet sepet yumurta / sakın beni unutma…” demekle yetinmemeli. -Sahi, nereden çıktı bu şahıs? Hyde-Park’ın oralarda dilime dolanan tümcenin içinden olabilir mi acaba? Üstelik bir de kruvaze takım, nasıl olur, ne ilgisi var yani çocuklar?- Evet, ne diyorduk, sepet sepet yumurtayla yetinmemeli; okula hala (unutmadan a’ların üstüne birer şapka koyunuz ki, Bosna’da gömülü Boşnak halamdan sözetmediğim anlaşılsın) bir Avrupa haritası göndermediler, gelmedi; bekle bekle, gelmedi işte!. diye inildeyecekse inilde-meli. Artık bu sefer iniltisini, içine o zamana kadar her şeyini, öfkelerini, hüsranlarını, söylenememiş sözlerini, denememiş şiirlerini, yazılamamış denemelerini atıp durduğu göğüs torbasına atmayıp, şööyle okkalı bir gürz gibi dışa, kimin hakkıysa onun başına fırlatmalı. Kastamonu-Kütahya arası, midesi ağzına gele gele yolalırken, ben her şeyi bilirim, bildiğimi de gizlemem, dobra dobra söylerim, edasıyla eleştiri, şey pardon, muhalefet direksiyonu sallayan otobüs sürücüsüne nihayet açık açık sormalı: De bakalım tahılcı oğlu tahılcı, Avusturya Avrupa’nın neresine düşer. ‘Kapılarına dayandığın’ Viyana Avusturya’nın neresine düşer? -Demek ben Londra’nın göbeğinde kapı derdine bu yüzden düştüm?- Ya Kahlenberg, cahillik zengini, de bakalım, Kahlenberg Viyana’nın hangi yakasına düşer? Sen onu da geç, ilkin söyle hele, Kütahya Kastamoni’nin hangi câ-nibine düşer?

Hah işte, o böyle böyle sordukça artık, sürücünün, bütün futbol takımları sağ ve sol beklerini ezbere bilen yardakçısına iki dönemeç arası döktürdüğü “Biz Mağripteyken, biz maşrip-teyken…” destanlarının köküne kibrit suyu ekilmeli, derken, kibrit belâsı, Melk Manastırı kitaplığındaki bütün elyazması sayfalar Tuna dalgalarıyla dosdoğru Varna’ya akmalı; ak, ak, Varna’dan kalkan bir geminin kıçına takılıp denizin dalgaları ortasında “Karlofça… Karlofça…” diye uğuldayarak kâğıttan bir heykel olup balıkçı teknesiyle Samsun’a çıkmalı; oradan kalkıp Ankara Kalesi eteklerinde çadır kurarak, Osmanlı Paşası olsa dahi, Kara Mustafa Paşa’nın da ola ola bir tek kellesi olduğunu, o nedenle geriye katliâmdan fazla bir şey artmadığını, işte bu büyük hakikati cümle âleme belletmeli; Belleten Bültenleri kilit altındaki yerlerinden çıkarılıp güneşe atılmalı ve nihayet Barok, dedikse Dedem Efendi’yi, Kayıkçı Kulumuz Mustafa’yı da unutmamalı; onların nağmelerini bilenler bilmeyenlere, sözlerini işitenler işitmeyenlere güzel güzel, şöyle en yeni çizgiler, haritalar, filmler, slaydlar, ‘sound effect’ler, kasetler, CD’ler, CD-ROM’lar, Data’larla efendi efendi anlatmalı.

Ba-rok, lt-riii,

Oh-huhh, Oh-huhh…

…Benimse silahlarım sözler, akınlarım hayallerimin dili olmalı.

Diyelim ki, İmparatorlar ve vebalar zamanı. Bu imparatorlardan biri,bakmalıyım ki: Tarih, sakalını kesmiş, saçını sıfır numara traş etmiş, sonra da kanlı hançerini Tuna’ya atıp, eline bir elektrogitar alarak en işlek metro geçidinde Get Together şarkısını çalıp söylemeye durmuştur. Önünde, Venüs gezegeninde işlenmiş, uzay mavisi, ağırlıksız bir mendil serili. Gelip geçen bu mendile öpülüp koklanmış, sevilip okşanmış çok eski, çok değerli birer gözyaşı damlası bırakmalı, damlalar nehir olup insanlığın öldürgen silahlarının ateşini söndürmeli.

Yok eğer, Tarih bunları yapmayacak, hiç sesini çıkarmayacak, olan olmuş artık, geçen geçmiş, diyecekse, Hayalci Ho-ca’nın bir defa daha sahneye çıkması kimseyi şaşırtmamalı: Yıllar yılı polka, vals, şarapla, Roman havalarıyla halhamur olmuş Avusturya hayatı, bugünden ertesi güne Arap alfabesi öğrenmeli; Kerms, Melk, Sulz, Salzburg, Klosterneuburg, ne bileyim işte, Klagenfurt (ahh sevgili Ingeborg Bachmann, iyi dinleyin beni, siz ne bileceksiniz, siz tek alfabeyle doğup büyüdünüz, tek alfabeyle de öldünüz kardeşim), Ramsau okul sahnelerinde çocuklar Aydın Zeybeği ile Çayda Çıra oynamalı; kızlar, kadınlar, renkli, fistolu, büzgülü, yelekli, karpuz kollu giysilerinden soyunup çarşaflara, yaşmaklara bürünmeli, bürümcükler giyinmeli, peçeler takınmalı, takunyalar taklatmalı; babalar tespih çekip önünü kaşımalı, bu arada geğim geğim geğirmeli, sarık takıp bıyık burmalı, karıların kızların sırtından sopayı, karnından sıpayı eksik etmemeli; Mozart da peruğunu atıp fes giymeli, Hüseyin İleri darbukası refakatinde Sazım Gibi Sînem Dahfyi takliden bir şeyler bestelemeli, Türk Marşı’ndan piyano ve kremayı çıkarıp yerine bir miktar çiğköfte baharatı ile nısfiyye tohumu koymalı; Schubert, zurnayı klarnete tebdil eylerneksizin Bitmemiş Senfoni’sini Çadırımın Üstüne Şıp Dedi Damladı’ya göre uyarlayıp lütfen artık bitirecekse bitirmeli. Dernek ki, herkese ana âşığı, baba tutkunu, bastırılmış duygular falan gibi kulplar takacağına Freud efendi de arkasını sıkıp biraz da Osmanlıca düşünmeli, yazmalı; lâfa bismillahla başlayıp, allahın dediği olur’la bitirmeli. Klimt, burnunu kanata kanata da olsa, Beç’de Güreş diye çizmeli, boyamalı; öyle elin, hem de koskoca bestecilerin karılarıyla halvet ola ola süslü salon mallarını yaldızlayıp yaldızlayıp ortaya sürmek kaç para, asıl altı feshane, üstü şişhane ruhları ölümsüz kılmalı. Anton Karas, bakalım bir de Ye-şilçam’ın Üç Kadın’ı için müzik yapmalı, Orson Welles dedikleri tombulyanak kâfirin yerini Hazret-i Tombulparmak almalı. Bu arada barış dernekleri, bitmez tükenmez güvercinlerinin bir bölüğünü yeniçeri paşaları üstüne üstüne uçurup: Buluş yok, sunuş yok, nice yüzyıllardır insanlık âlemine katılmaya hazır bir iş yok, eeyy öyleyse bu ne kuşatmasıdır sizinki heey Kara Mustafa’lar heeey, deyin bakalım, deyüp sormalı; Kemal Tahir üstadımız ise yattığı yerden boyun kaldırıp: Hele kâfirler, hele kâfirler! Lehistanlısı, Frenkistanlısı bir olup, geçtim koskoca Osmanlı Paşasını, geniiiş bir Astitürta Ekonomik Topluluğu’na kumpas kurmak olur mu, bre vicdansız nankör Macar âsileri bre, bre çiftestandart Sobiyeski gâvuru bre!.. diyerek ardına Boşnakları takıp -Dostoyevski’nin kulakları çınlasın, eskiden böyle insancıklar vardı-, Kıbrıs’a doğru gürlemeli. Kara Mustafa Paşa da hâlâ çizgili Bursa bornozu içinde, kaldığı yerden takunyalarını tangırdatarak tarihin sararmış sayfaları arasında, işte artık kaplıca otelinin bahçesinde gezinir gibi, “Viyana kapısı olmazsa Sarp kapısı,” deyip gitmeli; beride Cumhuriyetli tarih öğretmeni(m) kruvaze ceketi içinde -iyi de, bu nereden çıktı şimdi?- Kastamonu’sundan tayinen ayrılıp Kütahya’sına doğru yola revân olmadan önce, şöyle bir geriye, gerideki yılların sabır tozuyla kaplı sayfalarına bakıp, “Sepet sepet yumurta / sakın beni unutma…” demekle yetinmemeli. -Sahi, nereden çıktı bu şahıs? Hyde-Park’ın oralarda dilime dolanan tümcenin içinden olabilir mi acaba? Üstelik bir de kruvaze takım, nasıl olur, ne ilgisi var yani çocuklar?- Evet, ne diyorduk, sepet sepet yumurtayla yetinmemeli; okula hala (unutmadan a’ların üstüne birer şapka koyunuz ki, Bosna’da gömülü Boşnak halamdan sözetmediğim anlaşılsın) bir Avrupa haritası göndermediler, gelmedi; bekle bekle, gelmedi işte!. diye inildeyecekse inilde-meli. Artık bu sefer iniltisini, içine o zamana kadar her şeyini, öfkelerini, hüsranlarını, söylenememiş sözlerini, denememiş şiirlerini, yazılamamış denemelerini atıp durduğu göğüs torbasına atmayıp, şööyle okkalı bir gürz gibi dışa, kimin hakkıysa onun başına fırlatmalı. Kastamonu-Kütahya arası, midesi ağzına gele gele yolalırken, ben her şeyi bilirim, bildiğimi de gizlemem, dobra dobra söylerim, edasıyla eleştiri, şey pardon, muhalefet direksiyonu sallayan otobüs sürücüsüne nihayet açık açık sormalı: De bakalım tahılcı oğlu tahılcı, Avusturya Avrupa’nın neresine düşer. ‘Kapılarına dayandığın’ Viyana Avusturya’nın neresine düşer? -Demek ben Londra’nın göbeğinde kapı derdine bu yüzden düştüm?- Ya Kahlenberg, cahillik zengini, de bakalım, Kahlenberg Viyana’nın hangi yakasına düşer? Sen onu da geç, ilkin söyle hele, Kütahya Kastamoni’nin hangi câ-nibine düşer?

Hah işte, o böyle böyle sordukça artık, sürücünün, bütün futbol takımları sağ ve sol beklerini ezbere bilen yardakçısına iki dönemeç arası döktürdüğü “Biz Mağripteyken, biz maşrip-teyken…” destanlarının köküne kibrit suyu ekilmeli, derken, kibrit belâsı, Melk Manastırı kitaplığındaki bütün elyazması sayfalar Tuna dalgalarıyla dosdoğru Varna’ya akmalı; ak, ak, Varna’dan kalkan bir geminin kıçına takılıp denizin dalgaları ortasında “Karlofça… Karlofça…” diye uğuldayarak kâğıttan bir heykel olup balıkçı teknesiyle Samsun’a çıkmalı; oradan kalkıp Ankara Kalesi eteklerinde çadır kurarak, Osmanlı Paşası olsa dahi, Kara Mustafa Paşa’nın da ola ola bir tek kellesi olduğunu, o nedenle geriye katliâmdan fazla bir şey artmadığını, işte bu büyük hakikati cümle âleme belletmeli; Belleten Bültenleri kilit altındaki yerlerinden çıkarılıp güneşe atılmalı ve nihayet Barok, dedikse Dedem Efendi’yi, Kayıkçı Kulumuz Mustafa’yı da unutmamalı; onların nağmelerini bilenler bilmeyenlere, sözlerini işitenler işitmeyenlere güzel güzel, şöyle en yeni çizgiler, haritalar, filmler, slaydlar, ‘sound effect’ler, kasetler, CD’ler, CD-ROM’lar, Data’larla efendi efendi anlatmalı.

 

Benzer İçerikler

İskoç Gelini – Lynsay Sands Online Kitap Oku

yakutlu

Oda Müziği – James Joyce Online Kitap Oku

yakutlu

Yağmur Beklerken – Tarık Buğra

yakutlu

Sitemizin işlemesini sağlamak için teknik çerezler kullanılmaktadır. Çerezler hakkında detaylı bilgi almak için çerez aydınlatma metnini incelemenizi rica ederiz. Kabul Et Devamı

Privacy & Cookies Policy